राज्यसभेचे उपसभापती हरिवंश यांनी भारतीय लोकशाहीच्या 75 वर्षांवरील महत्त्वपूर्ण पुस्तक आणि दोन समकक्ष-समीक्षित संशोधन नियतकालिकांचे प्रकाशन केले

राज्यसभेचे उपसभापती हरिवंश यांनी भारतीय लोकशाहीच्या 75 वर्षांवरील महत्त्वपूर्ण पुस्तक आणि दोन समकक्ष-समीक्षित संशोधन नियतकालिकांचे प्रकाशन केले

नवी दिल्ली, 13 जुलै: राज्यसभेचे माननीय उपसभापती श्री हरिवंश यांनी नवी दिल्ली येथील आपल्या अधिकृत निवासस्थानी “75 Years of Indian Democracy: The Indian Election Story in Facts & Figures (1950–2025)” या पुस्तकाचे प्रकाशन केले. यावेळी त्यांनी दोन समकक्ष-समीक्षित त्रैमासिक संशोधन नियतकालिकांच्या — Indian Journal of Electoral Studies (IJES) आणि Indian Journal of Socio-Economic Studies (IJSES) — पहिल्या अंकांचेही प्रकाशन केले.

इंडियास्टॅट पब्लिकेशन्स प्रकाशित या पुस्तकात 1950 ते 2025 या कालावधीत भारताच्या निवडणूक प्रवासाचा व्यापक आढावा दिला आहे आणि प्रजासत्ताकाच्या घटनात्मक, संस्थात्मक व राजकीय उत्क्रांतीचा मागोवा घेण्यात आला आहे. भारताच्या लोकशाही प्रवासावरील निवडणूक आकडेवारी आणि तथ्यात्मक माहितीच्या सर्वाधिक व्यापक संकलनांपैकी हे एक प्रकाशन आहे. यात 1950 ते 2025 या काळात राष्ट्रपती, उपराष्ट्रपती, राज्यसभा, लोकसभा आणि राज्य विधानसभांच्या निवडणुकांची वर्षनिहाय नोंद आहे. डेटा सारण्या, कालरेषा, आलेख आणि कार्यकाळ नोंदींच्या आधारे हे पुस्तक भारतीय लोकशाहीच्या उत्क्रांतीचा अभ्यास करण्यासाठी तथ्याधारित व तटस्थ संदर्भग्रंथ ठरते. समकालीन उपयुक्तता राखण्यासाठी या खंडात जानेवारी ते जून 2026 मधील महत्त्वाच्या निवडणूक आणि राजकीय घडामोडींचा परिशिष्ट म्हणून समावेश करण्यात आला आहे, ज्यामुळे भारताच्या निवडणूक इतिहासावरील अद्ययावत आणि अधिकृत संदर्भ म्हणून याचे महत्त्व वाढते.

Indian Journal of Electoral Studies हे निवडणूक प्रणाली, लोकशाही संस्था, निवडणूक प्रशासन, राजकीय सहभाग, मतदान वर्तन, निवडणूक सुधारणा आणि तुलनात्मक निवडणूक अभ्यास यांवरील संशोधनासाठी शैक्षणिक व्यासपीठ उपलब्ध करून देते. Indian Journal of Socio-Economic Studies भारताची अर्थव्यवस्था, समाज, शासन, सार्वजनिक धोरण आणि शाश्वत विकास यांवरील पुराव्यानिष्ठ संशोधनाला प्रोत्साहन देते.

हे पुस्तक आणि दोन्ही नियतकालिके मिळून विश्वसनीय डेटा आणि काटेकोर संशोधन संसद सदस्य, धोरणकर्ते, निवडणूक प्रशासक, संशोधक, शिक्षणतज्ज्ञ, विद्यार्थी, पत्रकार आणि भारताच्या लोकशाही व विकास प्रवासात रस असणाऱ्या सर्व वाचकांपर्यंत अधिक सुलभ करण्याचा प्रयत्न करतात. यामुळे माहितीपूर्ण सार्वजनिक संवादाला बळ मिळेल.

या प्रसंगी बोलताना श्री हरिवंश यांनी गंभीर संशोधन, दस्तावेजीकरण आणि पुराव्यानिष्ठ शैक्षणिक उपक्रमांचे कौतुक केले. त्यांनी नमूद केले की भारताच्या लोकशाही उत्क्रांतीचे व्यापक दस्तावेजीकरण करणारी प्रकाशने संशोधक, धोरणकर्ते आणि भावी पिढ्यांसाठी मौल्यवान संदर्भसाधने ठरतात. सात दशकांहून अधिक काळातील निवडणूक डेटा एका खंडात आणणारे हे प्रकाशन भारताच्या लोकशाही वारशाचे जतन करते आणि माहितीपूर्ण संशोधन व सार्वजनिक समज वाढवते.

इंडियास्टॅट पब्लिकेशन्सचे संचालक आणि पुस्तक तसेच दोन्ही नियतकालिकांचे संपादक डॉ. आर. के. ठुकराल यांनी सांगितले की हा उपक्रम प्रामाणिक निवडणूक आणि सामाजिक-आर्थिक डेटा तसेच संशोधन सामग्री संशोधन समुदाय, धोरणकर्ते, शैक्षणिक संस्था आणि व्यापक जनतेसाठी सहज उपलब्ध करून देण्याच्या इंडियास्टॅट पब्लिकेशन्सच्या बांधिलकीचे प्रतीक आहे. त्यांनी प्रकाशनांचे विमोचन केल्याबद्दल आणि भारताच्या लोकशाही व विकासाच्या सखोल समजासाठी योगदान देणाऱ्या शैक्षणिक उपक्रमांना प्रोत्साहन दिल्याबद्दल श्री हरिवंश नारायण सिंह यांचे आभार मानले.